Proceset dhe metodat e vlerësimit

Vlera e vlerësuar duhet të reflektoj vlerën e tregut. Ekzistojnë metoda të ndryshme të njohura ndërkombëtarisht për të arritur këtë.

Ekzistojnë dy procese të ndryshme të vlerësimit:

  • Vlerësimi në masë
  • Vlerësimi i veçuar

Ekzistojnë 3 metoda të ndryshme të vlerësimit të pronave:

  • Metoda e shitblerjeve krahasuese
  • Metoda e të hyrave
  • Metoda e kostos

Vlerësimi në masë dhe vlerësimi i veçuar

Në shumicën e rasteve përdoret vlerësimi në masë. Vlerësimi i veçuar përdoret vetëm në raste të veçuara, për shembull për objekte komplekse industriale, ku tregu është shumë i kufizuar. Për vlerësimin e parë të të gjitha parcelave në Kosovë (i kryer më 2018) është përdorur vetëm vlerësimi në masë.

Vlerësimi në masë bëhet për të gjitha pronat në një kategori të pronës. Vlerësimi i veçuar përdoret vetëm për një pronë specifike. Vlerësimi i veçuar përdoret vetëm në raste të veçanta – kur tregu është shumë i kufizuar.

Në vlerësim në masë, metoda e përdorur është zakonisht metoda e shitblerjeve krahasuese.

Metodat e vlerësimit

Ekzistojnë tri metoda të ndryshme të vlerësimit të pronave:

  • Metoda e shitblerjeve krahasuese
  • Metoda e të hyrave
  • Metoda e kostos

Metoda më së shumti e përdorur është metoda e shitblerjeve krahasuese.  Ajo përdoret kur ka informata të mjaftueshme të tregut në dispozicion. Kur ka mungesë të informatave të tregut, përdoret një prej metodave tjera për të kryer vlerësimin.

Metoda e shitblerjeve krahasuese

Në metodën e shitblerjeve krahasuese, vlera e tregut përllogaritet bazuar në çmimin në të cilin pronat e ngjashme në zonë janë shitur.

Metoda e të hyrave

Metoda e të hyrave mund të përdoret nëse ka informata të mjaftueshme rreth të hyrave të cilat një pronë i gjeneron. Kjo metodë kryesisht përdoret për prona të cilat jepen me qira, si zyre dhe dyqane etj. Metoda e të hyrave mund të përdoret si në vlerësim të veçuar ashtu edhe në vlerësim në masë.

Në metodën e të hyrave, kapitalizohen të hyrat neto nga prona.

Metoda e kostos

Metoda e kostos përdoret për industri dhe prona tjera me qëllime të veçanta ku tregu është shumë i kufizuar. Metoda e kostos përdoret vetëm në vlerësim të veçuar.

Në metodën e kostos, vlera e një objekti përcaktohet bazuar në koston për ndërtim të një objekti ekuivalent. Përkeqësimi fizik dhe amortizimi funksional gjithashtu merren parasysh.

Metodologjia e vlerësimit e përdorur në Kosovë është përshkruar në Udhëzimin administrativ mbi Metodologjinë e Vlerësimit.